Άρθρο του Γιώργου Γαμπιεράκη
Προέδρου & Ιδρυτή της Ακαδημίας Εθελοντισμού HELPHELLAS και της HELLAS HELPBANK
Υπάρχει κάτι που με προβληματίζει βαθιά τα τελευταία χρόνια στην ελληνική κοινωνία. Και δεν είναι μόνο τα οικονομικά σκάνδαλα, οι αποκαλύψεις για κυκλώματα εξαπάτησης, τα φαινόμενα διαφθοράς ή οι περιπτώσεις εκμετάλλευσης της ανθρώπινης ανάγκης.
Είναι κάτι πολύ βαθύτερο.
Η σταδιακή μετατροπή της κοινωνικής εμπιστοσύνης σε κοινωνική καχυποψία.
Ζούμε σε μια χώρα όπου οι αλλεπάλληλες κρίσεις, η οικονομική ανασφάλεια, οι κοινωνικές ανισότητες και οι διαδοχικές αποκαλύψεις παραβατικών συμπεριφορών έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον γενικευμένης δυσπιστίας.
Ο πολίτης δυσπιστεί απέναντι στους θεσμούς. Ο εργαζόμενος απέναντι στον εργοδότη. Ο επιχειρηματίας απέναντι στην Πολιτεία. Ο ασθενής απέναντι στο σύστημα υγείας.
Και σήμερα φτάνουμε σε ένα ακόμη πιο ανησυχητικό σημείο.
Ο άνθρωπος που θέλει να προσφέρει αρχίζει να δυσπιστεί απέναντι στον άνθρωπο που ζητά βοήθεια.
Αυτή είναι μια εξέλιξη που δεν πρέπει να μας αφήνει αδιάφορους.
Γιατί η κοινωνική αλληλεγγύη δεν αποτελεί απλώς μια πράξη φιλανθρωπίας. Αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής, ανθρώπινης αξιοπρέπειας και συλλογικής επιβίωσης.
Όταν η ανθρώπινη ανάγκη γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης.
Η πρόσφατη υπόθεση της φερόμενης απάτης μέσω φιλανθρωπικού σωματείου στη Βόρεια Ελλάδα, με εράνους για παιδιά που αντιμετωπίζουν σοβαρές ασθένειες, προκαλεί δικαιολογημένη αγανάκτηση.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Ελληνικής Αστυνομίας της 31ης Οκτωβρίου 2026, η έρευνα εντόπισε 92 ερανικές δράσεις για 74 ωφελούμενα πρόσωπα, ενώ από την εξέταση 34 περιπτώσεων παιδιών υπολογίστηκε φερόμενο παράνομο περιουσιακό όφελος περίπου 2,83 εκατομμυρίων ευρώ.
Η Δικαιοσύνη έχει τον λόγο για την απόδοση των ποινικών ευθυνών.
Ωστόσο, ανεξάρτητα από την τελική δικαστική έκβαση, η υπόθεση αναδεικνύει έναν τεράστιο κοινωνικό κίνδυνο.
Όταν η ανάγκη ενός παιδιού, η αγωνία μιας οικογένειας ή η ευαισθησία ενός δωρητή αξιοποιούνται ως εργαλεία εξαπάτησης, δεν τραυματίζονται μόνο οι άμεσα εμπλεκόμενοι.
Τραυματίζεται η εμπιστοσύνη ολόκληρης της κοινωνίας.
Και το χειρότερο είναι ότι αυτή η ζημιά δεν αποκαθίσταται αυτόματα με μια σύλληψη, μια δικαστική απόφαση ή μια οικονομική αποζημίωση.
Η διπλή κοινωνική ζημιά.
Κάθε περίπτωση εξαπάτησης στον χώρο της φιλανθρωπίας μπορεί να προκαλέσει δύο διαφορετικές μορφές ζημιάς.
Η πρώτη είναι η άμεση οικονομική ζημιά. Χρήματα ή αγαθά που προορίζονταν για ανθρώπους με πραγματικές ανάγκες δεν φτάνουν ποτέ στον προορισμό τους.
Η δεύτερη είναι περισσότερο αθόρυβη, αλλά ενδεχομένως πολύ πιο μακροχρόνια.
Είναι η απώλεια της εμπιστοσύνης.
Ας αναλογιστούμε έναν άνθρωπο που προσέφερε πενήντα ή εκατό ευρώ για να βοηθήσει ένα παιδί να αντιμετωπίσει μια σοβαρή ασθένεια.
Αν πληροφορηθεί ότι η προσφορά του δεν αξιοποιήθηκε όπως του είχαν υποσχεθεί, την επόμενη φορά θα διστάσει.
Ίσως ζητήσει περισσότερα στοιχεία. Και πολύ σωστά θα κάνει.
Ίσως, όμως, κάποια στιγμή αποφασίσει να μην προσφέρει καθόλου.
Και τότε το τίμημα της εξαπάτησης δεν θα το πληρώσει μόνο ο ίδιος.
Θα το πληρώσει και το επόμενο παιδί, η επόμενη οικογένεια, ο επόμενος άνθρωπος που θα έχει πραγματική ανάγκη.
Αυτή είναι η πιο επικίνδυνη συνέπεια: να πληρώνουν οι πραγματικά ευάλωτοι άνθρωποι το κόστος της καχυποψίας που δημιούργησαν κάποιοι επιτήδειοι.
Όχι, δεν είμαστε όλοι ίδιοι!
Είναι πολύ εύκολο, ύστερα από τέτοιες αποκαλύψεις, να καταλήξουμε σε γενικεύσεις.
Να θεωρήσουμε κάθε ΜΚΟ ύποπτη.
Κάθε έρανο αμφίβολο.
Κάθε δημόσια έκκληση βοήθειας πιθανή απάτη.
Όμως, μια τέτοια αντίληψη θα ήταν βαθιά άδικη και κοινωνικά επικίνδυνη.
Η Ελλάδα διαθέτει χιλιάδες εθελοντές, κοινωνικές οργανώσεις, συλλόγους, ιδρύματα και επιχειρήσεις που καθημερινά προσφέρουν σημαντικό ανθρωπιστικό έργο.
Άνθρωποι που βρίσκονται δίπλα στους πυροσβέστες και στους εθελοντές στο πεδίο, στηρίζουν πληγέντες από φυσικές καταστροφές, βοηθούν οικογένειες, ηλικιωμένους, ασθενείς και ανθρώπους που αντιμετωπίζουν οικονομικές και κοινωνικές δυσκολίες.
Πολλοί εργάζονται αθόρυβα, χωρίς προβολή, χωρίς προσωπικό όφελος και συχνά με σημαντικό προσωπικό κόστος.
Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε η συμπεριφορά ορισμένων να ακυρώσει την προσφορά όλων.
Η Κοινωνία των Πολιτών δεν χρειάζεται συλλογική απαξίωση. Χρειάζεται θεσμική προστασία, αξιολόγηση και διαφάνεια.
Και σε αυτό έχουμε ευθύνη και εμείς οι ίδιοι, όσοι δραστηριοποιούμαστε στον οργανωμένο εθελοντισμό.
Δεν αρκεί να λέμε ότι προσφέρουμε.
Πρέπει να μπορούμε να αποδεικνύουμε πώς, πού, σε ποιους και με ποιο αποτέλεσμα.
Δεν αρκεί να αποκαλύπτουμε τις απάτες. Πρέπει να τις προλαμβάνουμε.
Κάθε επιτυχία των διωκτικών και ελεγκτικών αρχών στην αποκάλυψη οικονομικών εγκλημάτων είναι σημαντική.
Αλλά δεν πρέπει να περιορίζεται εκεί η συζήτησή μας.
Οφείλουμε να αναρωτηθούμε πόσο αποτελεσματικά λειτουργούν οι μηχανισμοί πρόληψης.
Πώς ελέγχονται οι οργανωμένοι έρανοι;
Ποιος επαληθεύει τις πραγματικές ανάγκες;
Ποιος εξετάζει εάν τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν έφτασαν στους ανθρώπους για τους οποίους προορίζονταν;
Και ποιος διασφαλίζει ότι ένας δωρητής μπορεί να ενημερωθεί για την ολοκλήρωση της δράσης που υποστήριξε;
Δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική μας άμυνα η ανακάλυψη μιας απάτης αφού έχει ήδη προκαλέσει τεράστια οικονομική και κοινωνική ζημιά.
Η πραγματική πρόοδος δεν μετριέται μόνο από τις παρανομίες που αποκαλύπτουμε, αλλά και από εκείνες που καταφέρνουμε να αποτρέψουμε.
Η κοινωνική αλληλεγγύη
δεν υποκαθιστά το κοινωνικό κράτος.
Εδώ χρειάζεται να είμαστε απολύτως σαφείς.
Η κοινωνική αλληλεγγύη δεν μπορεί και δεν πρέπει να αποτελεί άλλοθι για τις αδυναμίες της Πολιτείας.
Δεν είναι δυνατόν κάθε οικογένεια που αντιμετωπίζει ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας να αναγκάζεται να αναζητά οικονομική βοήθεια μέσα από το διαδίκτυο.
Ούτε μπορεί η πρόσβαση σε θεμελιώδη κοινωνικά αγαθά να εξαρτάται αποκλειστικά από τη δυνατότητα προσέλκυσης δωρητών.
Η Πολιτεία έχει την πρωταρχική ευθύνη προστασίας των πολιτών και ιδιαίτερα των κοινωνικά ευάλωτων.
Η οργανωμένη κοινωνική αλληλεγγύη έρχεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά, υποστηρικτικά και συνεργατικά.
Όχι ανταγωνιστικά προς τους δημόσιους θεσμούς.
Γι' αυτό και υποστηρίζουμε διαχρονικά την ανάγκη ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ Δημόσιου Τομέα, Ιδιωτικών Επιχειρήσεων και Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών.
Με σαφείς ρόλους, κοινές αρχές, διαφανείς διαδικασίες και κοινωνική λογοδοσία.
Η εμπειρία της HELPHELLAS.
Μέσα από τη διαδρομή της HELPHELLAS έχουμε βιώσει από κοντά τόσο τη μεγάλη δύναμη της ανθρώπινης προσφοράς όσο και τις δυσκολίες της αποτελεσματικής οργάνωσής της.
Στην ανθρωπιστική κινητοποίηση για τη Θεσσαλία πχ, στη στήριξη πυροσβεστών και εθελοντών, στην καταγραφή κοινωνικών αναγκών και στη συνεργασία με επιχειρήσεις, Δήμους και εθελοντικές οργανώσεις, αναδείχθηκε μια βασική πραγματικότητα.
Η επιθυμία να βοηθήσουμε είναι πολύτιμη.
Αλλά η αποτελεσματική βοήθεια χρειάζεται κάτι περισσότερο από καλές προθέσεις.
Χρειάζεται εκπαίδευση, συντονισμό, αξιολόγηση αναγκών, οργάνωση των διαθέσιμων πόρων και τεκμηρίωση του αποτελέσματος.
Μια δωρεά δεν ολοκληρώνει τον κοινωνικό της σκοπό τη στιγμή που παραδίδεται στον ενδιάμεσο φορέα.
Τον ολοκληρώνει όταν αξιοποιείται ουσιαστικά προς όφελος εκείνου που πραγματικά τη χρειάζεται.
Και αυτή η διαδρομή πρέπει να μπορεί να επαληθεύεται.
Γιατί δημιουργήσαμε την HELLAS HELPBANK.
Αυτή ακριβώς η διαπίστωση αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους λόγους δημιουργίας της HELLAS HELPBANK που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Μιας νέας πρωτοβουλίας ανθρωπιστικής και κοινωνικής αλληλεγγύης, που φιλοδοξεί να δημιουργήσει μια διαφορετική αντίληψη για την οργάνωση και τη διαχείριση της κοινωνικής προσφοράς.
Ένα σύγχρονο οικοσύστημα κοινωνικής ευθύνης που θα συνδέει πολίτες, επιχειρήσεις, οργανώσεις και δημόσιους φορείς με πραγματικές, καταγεγραμμένες και επαληθεύσιμες κοινωνικές ανάγκες.
Με αξιοποίηση της τεχνολογίας, της ψηφιακής καταγραφής και της διαφάνειας.
Όχι απλώς για να συγκεντρώνουμε περισσότερες δωρεές.
Αλλά για να μπορούμε να διασφαλίζουμε καλύτερα τη διαδρομή τους και να μετράμε το πραγματικό κοινωνικό τους αποτέλεσμα.
ΨΗΦΙΑΚΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ!
Ποιος δίνει τι, πόσα, πότε και πού πηγαίνουν;
Αυτά είναι τα ερωτήματα στα οποία θέλουμε να μπορεί να απαντά με σαφήνεια ο μηχανισμός της HELLAS HELPBANK.
Στόχος μας είναι να αναπτύξουμε μια ψηφιακή υποδομή που θα επιτρέπει την καταγραφή των δωρεών, την παρακολούθηση της διάθεσής τους και την τεκμηρίωση των κοινωνικών παρεμβάσεων.
Με πρόσβαση όλων στα κατάλληλα δημοσιοποιήσιμα στοιχεία, ανά πάσα στιγμή, χωρίς να παραβιάζονται τα προσωπικά δεδομένα και η αξιοπρέπεια των ωφελουμένων.
Να γνωρίζει ο δωρητής ότι η προσφορά του δεν εξαφανίζεται σε μια αδιαφανή διαδικασία.
Να γνωρίζει η επιχείρηση ποιο κοινωνικό αποτέλεσμα υποστήριξε.
Να γνωρίζει ο συνεργαζόμενος φορέας ότι υπάρχουν κοινές διαδικασίες καταγραφής και λογοδοσίας.
Και να γνωρίζει ο ωφελούμενος ότι η ανάγκη του αντιμετωπίζεται με σεβασμό, υπευθυνότητα και χωρίς εκμετάλλευση.
Αυτή είναι η κατεύθυνση της HELLAS HELPBANK.
Μια νέα αντίληψη κοινωνικής ευθύνης για την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Η πραγματική κοινωνική προσφορά δεν φοβάται τον έλεγχο. Τον επιδιώκει!
Θεωρώ ότι αυτή η φράση πρέπει να αποτελέσει μια βασική αρχή λειτουργίας για κάθε οργάνωση που διαχειρίζεται δημόσιες προσφορές και ανθρωπιστικούς πόρους.
Γιατί ο έλεγχος δεν είναι εχθρός του εθελοντισμού.
Η διαφάνεια δεν είναι εμπόδιο στη φιλανθρωπία.
Και η λογοδοσία δεν αποτελεί ένδειξη δυσπιστίας.
Αποτελούν προϋποθέσεις εμπιστοσύνης.
Οι δωρητές δικαιούνται να γνωρίζουν.
Οι ωφελούμενοι δικαιούνται να προστατεύονται.
Οι οργανώσεις που εργάζονται με συνέπεια δικαιούνται να μη συγχέονται με όσους εκμεταλλεύονται τον ανθρώπινο πόνο.
Και η Πολιτεία έχει υποχρέωση να δημιουργήσει ένα αποτελεσματικό θεσμικό περιβάλλον που θα προστατεύει όλους.
Από την κοινωνία της καχυποψίας στην κοινωνία της εμπιστοσύνης.
Το μεγαλύτερο ζητούμενο της εποχής μας δεν είναι μόνο να αντιμετωπίσουμε τη διαφθορά και την οικονομική παραβατικότητα.
Είναι να αποτρέψουμε τη διάρρηξη των δεσμών που κρατούν την κοινωνία ενωμένη.
Να μην επιτρέψουμε στον φόβο της εξαπάτησης να ακυρώσει τη διάθεση προσφοράς.
Να μη φτάσουμε στο σημείο να αμφισβητούμε κάθε ανθρώπινη ανάγκη.
Να μη μετατρέψουμε την προσοχή σε αδιαφορία και την επιφύλαξη σε απόρριψη του συνανθρώπου μας.
Γιατί ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι να αποκτήσουμε μια κοινωνία περισσότερο απαιτητική απέναντι στη διαφάνεια.
Αυτό θα ήταν πρόοδος.
Ο πραγματικός κίνδυνος είναι να αποκτήσουμε μια κοινωνία που δεν εμπιστεύεται κανέναν και τελικά δεν βοηθά κανέναν.
Και τότε θα έχουν ηττηθεί όχι μόνο οι θεσμοί, αλλά και η ίδια η έννοια της κοινωνικής αλληλεγγύης.
Δεν θέλουμε λιγότερη αλληλεγγύη επειδή υπάρχουν απάτες.
Θέλουμε περισσότερη αλληλεγγύη, καλύτερα οργανωμένη, με περισσότερη διαφάνεια και μεγαλύτερη κοινωνική αποτελεσματικότητα.
Θέλουμε ο πολίτης να συνεχίσει να προσφέρει, αλλά να γνωρίζει.
Θέλουμε η επιχείρηση να συνεχίσει να στηρίζει, αλλά να μπορεί να ελέγχει.
Θέλουμε η κοινωνία να συνεχίσει να εμπιστεύεται, αλλά με πραγματικές εγγυήσεις λογοδοσίας.
Και πάνω απ' όλα θέλουμε κάθε άνθρωπος που αντιμετωπίζει μια πραγματική ανάγκη να γνωρίζει ότι δεν είναι μόνος.
Γιατί σε μια κοινωνία όπου κυριαρχεί η καχυποψία, εκείνοι που τελικά πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα είναι συνήθως οι πιο ευάλωτοι.
Η ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ.
Η ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ.
ΚΑΙ Η ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ.
Αυτό είναι το κοινωνικό στοίχημα που έχουμε μπροστά μας.
Να μετατρέψουμε την καχυποψία σε υπευθυνότητα, την προσφορά σε μετρήσιμο κοινωνικό αποτέλεσμα και την εμπιστοσύνη σε μια σχέση που θα στηρίζεται σε πράξεις και όχι μόνο σε υποσχέσεις.
Για μια Ελλάδα Ενεργών Πολιτών. Για μια κοινωνία που δεν θα πάψει να νοιάζεται.
Γιώργος Γαμπιεράκης
Πρόεδρος & Ιδρυτής
Ακαδημία Εθελοντισμού HelpHellas
Tags
ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΑ ΝΕΑ