SOS για τους νέους στην Ελλάδα: Αυξάνεται η χρήση παράνομων ουσιών
Το 13,3% των 16χρονων έχει δοκιμάσει κάποια παράνομη ουσία
Το ποσοστό αυξήθηκε από 9,5% το 2019, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα πανελλαδικά στοιχεία.
Η εικόνα που καταγράφεται από την πιο πρόσφατη πανελλαδική έρευνα για τους εφήβους στην Ελλάδα προκαλεί προβληματισμό. Η χρήση παράνομων ουσιών στους 16χρονους εμφανίζει αύξηση σε σχέση με το 2019, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιοι οι νέοι αντιλαμβάνονται τους κινδύνους.
Η μεγάλη αλλαγή μέσα σε πέντε χρόνια
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 6.810 μαθητές και μαθήτριες ηλικίας 16 ετών από 488 σχολικές μονάδες σε όλη την Ελλάδα.
Το 2024, το 13,3% ανέφερε ότι έχει κάνει χρήση κάποιας παράνομης ουσίας τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2019 ήταν 9,5%.
Η κάνναβη βρίσκεται στην πρώτη γραμμή
Η κάνναβη παραμένει η συχνότερα αναφερόμενη παράνομη ουσία μεταξύ των 16χρονων.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο: πώς αντιλαμβάνονται οι νέοι τον κίνδυνο
Η χρήση μιας ουσίας δεν είναι το μοναδικό ζήτημα. Εξίσου σημαντικό είναι το πώς αντιλαμβάνεται ένας έφηβος τον κίνδυνο που συνδέεται με αυτή.
Πόσο εύκολη θεωρούν την πρόσβαση;
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της έρευνας αφορά την αντίληψη των εφήβων σχετικά με το πόσο εύκολα μπορούν να αποκτήσουν συγκεκριμένες ουσίες.
Δεν είναι μόνο η κάνναβη
Η συζήτηση για τις εξαρτήσεις στους νέους δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην κάνναβη.
Τα διαθέσιμα στοιχεία καταγράφουν επίσης χρήση άλλων ουσιών και μη ιατρική χρήση φαρμάκων, γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα είναι ευρύτερο και χρειάζεται ολοκληρωμένη προσέγγιση.
Η έρευνα καταγράφει 7,8% μη ιατρική χρήση ηρεμιστικών ή υπνωτικών φαρμάκων.
Η Ελλάδα παρουσιάζει ιδιαίτερη εικόνα
Η Ελλάδα συμμετέχει στην ευρωπαϊκή έρευνα ESPAD, γεγονός που επιτρέπει τη σύγκριση των στοιχείων με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η ιδιαίτερη ανησυχία για τη χώρα μας προκύπτει από τη διαχρονική μεταβολή. Ενώ σε αρκετές χώρες καταγράφηκαν τάσεις μείωσης μετά το 2011, στην Ελλάδα τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν αύξηση.
Ιδιαίτερη μεταβολή στα κορίτσια
Το ΕΚΤΕΠΝ επισημαίνει ότι η αύξηση από το 2019 στο 2024 αφορά τόσο την κάνναβη όσο και άλλες παράνομες ουσίες, με τις μεταβολές να εντοπίζονται κυρίως ή αποκλειστικά στα κορίτσια.
Τι δείχνουν τα λύματα;
Η παρακολούθηση της χρήσης ουσιών στην Ελλάδα δεν βασίζεται μόνο σε ερωτηματολόγια.
Η ανάλυση αστικών λυμάτων χρησιμοποιείται ως ένα επιπλέον εργαλείο για την καταγραφή των τάσεων κατανάλωσης ψυχοδραστικών ουσιών στον πληθυσμό.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η πρόληψη πρέπει να ξεκινά πριν από την πρώτη χρήση.
Η πρόληψη πρέπει να ξεκινά νωρίς
Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην καταστολή.
Τι χρειάζονται οι νέοι;
- Έγκυρη και κατανοητή ενημέρωση
- Ψυχοκοινωνική υποστήριξη
- Ενδυνάμωση της οικογένειας
- Πρόληψη μέσα στο σχολικό περιβάλλον
- Έγκαιρη παρέμβαση
- Εύκολη πρόσβαση σε υπηρεσίες βοήθειας
Η μάχη δεν κερδίζεται μόνο με τον φόβο
Η ενημέρωση των νέων δεν μπορεί να περιορίζεται σε ένα απλό μήνυμα απαγόρευσης.
Οι έφηβοι χρειάζονται πραγματική γνώση: τι σημαίνει χρήση, ποιοι είναι οι κίνδυνοι, πότε μια συμπεριφορά αρχίζει να γίνεται προβληματική και πού μπορούν να απευθυνθούν όταν χρειάζονται βοήθεια.
Η Ελλάδα μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι
Τα στοιχεία δεν σημαίνουν ότι η πλειονότητα των νέων στην Ελλάδα κάνει χρήση ναρκωτικών.
Η μεγάλη πλειονότητα των 16χρονων δεν έχει κάνει χρήση παράνομων ουσιών.
Όμως η αύξηση από το 9,5% στο 13,3%, η άνοδος της χρήσης κάνναβης και η αντίληψη ότι η δοκιμή της μπορεί να έχει μικρό ή μηδενικό κίνδυνο αποτελούν προειδοποιητικά σήματα.
Η πρόκληση για την Ελλάδα είναι να παρέμβει νωρίτερα, να επενδύσει στην πρόληψη και να στηρίξει τους νέους και τις οικογένειες.
Γιατί πίσω από κάθε στατιστικό ποσοστό υπάρχει ένας νέος άνθρωπος.
| Δείκτης | Ποσοστό |
|---|---|
| Χρήση κάποιας παράνομης ουσίας | 13,3% |
| Χρήση κάνναβης στη ζωή | 11,5% |
| Χρήση κάνναβης τελευταίες 30 ημέρες | 6,2% |
| Υψηλός κίνδυνος προβλημάτων από κάνναβη | 4,2% |
| Μικρός ή ανύπαρκτος κίνδυνος δοκιμής κάνναβης | 51% |
| Αντίληψη σχετικά εύκολης πρόσβασης στην κάνναβη | 33,8% |
| Χρήση εισπνεόμενων ουσιών | 11,4% |
| Μη ιατρική χρήση ηρεμιστικών / υπνωτικών | 7,8% |
Πηγές και επιστημονικά δεδομένα
• ESPAD – Ελλάδα 2024
• Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας και ΕΚΤΕΠΝ
• Ετήσια στοιχεία ΕΚΤΕΠΝ για την κατάσταση των ναρκωτικών στην Ελλάδα
• Ανάλυση αστικών λυμάτων για την παρακολούθηση τάσεων χρήσης ψυχοδραστικών ουσιών