Ο κινηματογράφος έχει τη δύναμη να αφηγείται ιστορίες που αγγίζουν τον θεατή, να προκαλεί σκέψη και να αναδεικνύει την ανθρώπινη φύση μέσα από διαφορετικές οπτικές. Η νέα ταινία «The Gaze (Το Βλέμμα)» του σκηνοθέτη Χρήστου Ν. Καρακάση αποτελεί μια δημιουργία που επιχειρεί να μεταφέρει στο κοινό ένα βαθύτερο μήνυμα μέσα από τη δύναμη της εικόνας και της αφήγησης.
Με αφορμή την ολοκλήρωση της ταινίας, το Hellenic Media Group φιλοξενεί μια αποκλειστική συνέντευξη με τον δημιουργό, ο οποίος μιλά για την έμπνευση, τις προκλήσεις της παραγωγής, τα μηνύματα που επιθυμεί να μεταφέρει στο κοινό, αλλά και τη δική του πορεία στον χώρο του κινηματογράφου.
Στη συζήτηση που ακολουθεί, ο Χρήστος Ν. Καρακάσης ανοίγει την καρδιά του και μας προσκαλεί να γνωρίσουμε τον κόσμο πίσω από το «The Gaze (Το Βλέμμα)», αποκαλύπτοντας όσα δεν φαίνονται πίσω από τις κάμερες, αλλά αποτελούν την ψυχή κάθε κινηματογραφικής δημιουργίας.
Συνέντευξη: Δημήτριος ΚαννάβοςΣυνέντευξη με τον σκηνοθέτη Χρήστο Ν. Καρακάση
Κύριε Καρακάση, ποια ήταν η αφορμή που σας οδήγησε στη δημιουργία της
ταινίας «The Gaze (Το Βλέμμα)»;
Η αφορμή δεν ήταν ένα συγκεκριμένο γεγονός αλλά μια
εσωτερική ανάγκη. Τα τελευταία χρόνια ταξίδεψα σε πολλές πόλεις και χώρες,
κινηματογραφώντας ανθρώπους, δρόμους, τοπία και στιγμές της καθημερινότητας.
Κάποια στιγμή κατάλαβα ότι όλες αυτές οι εικόνες είχαν έναν κοινό πυρήνα, το
ανθρώπινο βλέμμα. Έτσι γεννήθηκε η ανάγκη να δημιουργήσω μια ταινία που δεν
αφηγείται απλώς μια ιστορία, αλλά εξερευνά τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον
κόσμο και τελικά τον ίδιο μας τον εαυτό.
Τι συμβολίζει για εσάς ο τίτλος «Το Βλέμμα» και ποιο είναι το βαθύτερο
μήνυμα που θέλετε να μεταφέρετε στο κοινό;
Το βλέμμα είναι ο τρόπος με τον οποίο υπάρχουμε. Δύο
άνθρωποι μπορούν να κοιτάζουν την ίδια εικόνα και να βλέπουν δύο διαφορετικούς
κόσμους. Η ταινία μιλά για τη μνήμη, τον χρόνο, την απώλεια, την τέχνη και τον
έρωτα, αλλά κυρίως για τη μεταμόρφωση του ανθρώπου μέσα από αυτά που βιώνει.
Δεν θέλω να δώσω απαντήσεις. Θέλω ο θεατής να βγει από την αίθουσα κοιτάζοντας
διαφορετικά τον κόσμο γύρω του.
Πόσο δύσκολο ήταν να μετατρέψετε την αρχική ιδέα σε κινηματογραφική αφήγηση
και ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση κατά τη συγγραφή του σεναρίου;
Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν ότι δεν ήθελα να ακολουθήσω μια
συμβατική δραματουργία. Το The Gaze κινείται ανάμεσα στη
μυθοπλασία και το δοκιμιακό σινεμά. Έπρεπε να βρεθεί μια ισορροπία ανάμεσα στην
ποιητική αφήγηση, τους χαρακτήρες και τις πραγματικές εικόνες που είχα
κινηματογραφήσει όλα αυτά τα χρόνια. Η πρόκληση ήταν να δημιουργηθεί μια ενιαία
κινηματογραφική εμπειρία χωρίς να χαθεί η ελευθερία του θεατή να ερμηνεύσει την
ταινία με τον δικό του τρόπο.
Με ποια κριτήρια επιλέξατε τους ηθοποιούς;
Δεν με ενδιέφερε μόνο η υποκριτική τους ικανότητα. Με
ενδιέφερε κυρίως η αλήθεια που μεταφέρουν μπροστά στον φακό. Ήθελα ανθρώπους
που μπορούν να υπάρξουν μέσα στη σιωπή, που δεν φοβούνται να εκτεθούν και να
επικοινωνήσουν ακόμη και όταν δεν μιλούν. Στο The Gaze
πολλές φορές το βλέμμα λέει περισσότερα από τους διαλόγους.
Η φιλμογραφία σας χαρακτηρίζεται από κοινωνικές και ανθρωποκεντρικές
θεματικές. Πόσο σημαντικό θεωρείτε ο κινηματογράφος να αφυπνίζει και όχι μόνο
να ψυχαγωγεί;
Ο κινηματογράφος μπορεί να ψυχαγωγήσει, αλλά μπορεί και να
αλλάξει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Οι ταινίες που με σημάδεψαν
δεν ήταν εκείνες που μου έδωσαν απαντήσεις, αλλά εκείνες που μου δημιούργησαν
ερωτήματα. Πιστεύω ότι η τέχνη οφείλει να μας κάνει πιο ευαίσθητους απέναντι
στον άνθρωπο, στην κοινωνία και στον ίδιο μας τον εαυτό.
Ποιες κινηματογραφικές επιρροές έχουν διαμορφώσει τη σκηνοθετική σας ματιά;
Με έχουν επηρεάσει δημιουργοί όπως ο Αντρέι Ταρκόφσκι, ο
Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, ο Κριστόφ Κισλόφσκι ,ο Αμπάς
Κιαροστάμι ο Νίκος Νικολαίδης. Από τον καθένα πήρα κάτι διαφορετικό: τη σχέση
με τον χρόνο, τη σιωπή, την ποίηση της εικόνας, την ανθρώπινη αγωνία. Παρ' όλα
αυτά, πιστεύω ότι κάθε δημιουργός πρέπει στο τέλος να βρει τη δική του
κινηματογραφική γλώσσα.
Ως Καλλιτεχνικός Διευθυντής διεθνών φεστιβάλ κινηματογράφου, πώς βλέπετε
την εξέλιξη του ανεξάρτητου ελληνικού κινηματογράφου;
Τα τελευταία χρόνια βλέπω μια νέα γενιά δημιουργών με
προσωπική φωνή και μεγάλη διάθεση για πειραματισμό. Παρά τις οικονομικές
δυσκολίες, η ποιότητα των ελληνικών ανεξάρτητων παραγωγών έχει ανέβει σημαντικά
και η διεθνής αναγνώριση είναι πλέον μεγαλύτερη από ποτέ.
Πιστεύετε ότι οι νέοι Έλληνες δημιουργοί έχουν περισσότερες ευκαιρίες
σήμερα;
Οι ευκαιρίες είναι περισσότερες, κυρίως λόγω της
τεχνολογίας και των διεθνών πλατφορμών. Ωστόσο, οι δυσκολίες χρηματοδότησης και
διανομής εξακολουθούν να είναι μεγάλες. Το σημαντικότερο είναι να επιμείνουν
στη δική τους καλλιτεχνική ταυτότητα και να μην προσπαθούν να μιμηθούν τις
τάσεις της εποχής.
Πόσο σημαντική είναι η συμμετοχή σε διεθνή φεστιβάλ;
Για μια ανεξάρτητη ταινία, τα φεστιβάλ είναι η πρώτη της
πραγματική συνάντηση με το κοινό και την κινηματογραφική κοινότητα. Δεν είναι
μόνο οι διακρίσεις. Είναι ο διάλογος, οι συνεργασίες, οι νέες προοπτικές
διανομής και η δυνατότητα να ταξιδέψει μια ταινία πέρα από τα σύνορα της χώρας
της.
Ποιος είναι ο ρόλος της τεχνολογίας στη σύγχρονη κινηματογραφική
δημιουργία;
Η τεχνολογία μάς δίνει εργαλεία που παλαιότερα ήταν
αδιανόητα. Δεν αντικαθιστά όμως τη δημιουργικότητα. Η τεχνητή νοημοσύνη, οι
ψηφιακές κάμερες και τα νέα μέσα μπορούν να διευρύνουν τις δυνατότητες ενός
σκηνοθέτη, αλλά η ουσία παραμένει η ίδια, μια δυνατή ιδέα και μια ανθρώπινη
ιστορία.
Μετά από περισσότερες από τρεις δεκαετίες δημιουργικής πορείας, τι
εξακολουθεί να σας εμπνέει;
Η περιέργεια. Η ανάγκη να συνεχίσω να παρατηρώ τον κόσμο.
Κάθε άνθρωπος που συναντώ, κάθε πόλη που επισκέπτομαι, κάθε πρόσωπο που κοιτώ,
μπορεί να γίνει η αφορμή για μια νέα ιστορία. Όσο υπάρχει αυτή η ανάγκη για
αναζήτηση, θα συνεχίζω να δημιουργώ.
Υπάρχει κάποια σκηνή από το «The Gaze» που σας συγκίνησε ιδιαίτερα;
Υπάρχουν αρκετές, αλλά ιδιαίτερα οι σκηνές όπου οι ήρωες
συνομιλούν τηλεφωνικά με ανθρώπους που δεν απαντούν ή που ίσως δεν βρίσκονται
πια στη ζωή. Εκεί ο κινηματογράφος συναντά τη μνήμη με έναν πολύ ανθρώπινο
τρόπο. Δεν πρόκειται μόνο για σκηνές απώλειας, αλλά για σκηνές συνέχειας της
αγάπης.
Ποια συμβουλή θα δίνατε σε έναν νέο σκηνοθέτη;
Να μη φοβάται να αποτύχει. Να διαβάζει λογοτεχνία, να
βλέπει θέατρο, να επισκέπτεται μουσεία, να ταξιδεύει και κυρίως να παρατηρεί
τους ανθρώπους. Ο κινηματογράφος δεν γεννιέται μόνο πίσω από μια κάμερα.
Γεννιέται στον τρόπο που κοιτάζουμε τη ζωή.
Ποια είναι τα επόμενα δημιουργικά σας σχέδια;
Προτεραιότητά μου είναι η ολοκλήρωση του The
Gaze και η διεθνής πορεία του. Παράλληλα συνεχίζω την ανάπτυξη νέων
κινηματογραφικών πρότζεκτ, καθώς και τη διοργάνωση του Διεθνούς Φεστιβάλ
Ψηφιακού Κινηματογράφου Αθήνας (AIDFF), που αποτελεί έναν σημαντικό χώρο
συνάντησης δημιουργών από όλο τον κόσμο.
Κλείνοντας, ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους αναγνώστες και ακροατές
της Hellenic Media Group, του Hellenic Los Angeles Media Network και του
Hellenic Balkan Radio;
Θα ήθελα να τους ευχαριστήσω για τη διαχρονική στήριξη
στον ελληνικό πολιτισμό και τον ανεξάρτητο κινηματογράφο. Ζούμε σε μια εποχή
όπου όλα κινούνται πολύ γρήγορα. Ίσως γι' αυτό έχουμε μεγαλύτερη ανάγκη από την
τέχνη. Γιατί η τέχνη μάς καλεί να σταματήσουμε για λίγο, να κοιτάξουμε πιο
προσεκτικά τον κόσμο και να θυμηθούμε ότι, πριν από οτιδήποτε άλλο, είμαστε
άνθρωποι.